کانی گوتیت

نام: گوتیت      Goethite

فرمول شیمیایی: FeO.OH

سیستم تبلور: ارتورمبیک

رده بندی : اکسیدها

سختی : 5 - 5/5

چگالی: 3/4

جلا : الماسی

شفافیت: اُپاک (کدر)

اشکال ظاهری: بلوری ، استالاکتیتی ، شعاعی ، آگرگات توده ای ، اوولیتی ، کنکرسیونی

شکل بلورها: رشته ای و منشوری

رنگ: قهوه ای ، سیاه

رنگ خاکه: زرد

پاراژنز: سیدریت ، پیریت ، هماتیت و . . .

منشاء تشکیل: ثانویه

علت نامگذاری: نام آن ازنام شاعر آلمانی " گوته" اقتباس شده است.

اولین مکان پیدایش : آمریکا

 تصاویری از گوتیت:

ادامه نوشته

کانی زنکیت

نام: زینکیت     zincite

فرمول شیمیایی: ZnO

سیستم تبلور: هگزاگونال

رده بندی: اکسیدها

سختی:4 الی 5

چگالی: 4/5 الی 8/5

جلا: الماسی - نیمه فلزی

شکستگی : صدفی

دارای خاصیت دیا مغناطیس

اشکال ظاهری: آگرگات دانه ای ، ورقه ای و به ندرت بلوری

رنگ: قرمز ، قهو ه ای و زرد

رنگ خاکه : نارنجی ، زرد

پاراژنز: کلسیت ، فرانکلینیت ، ویلمیت ، رودونیت

شکل بلورها: منشوری ، رمبوهدری مسطح ، اغلب به طور عمودی شیار دار

منشاء تشکیل : هیدروترمال ، دگرگونی مجاورتی

اولین محل پیدایش: آمریکا (نیوجرسی)

کاربرد: سنگ معدن روی است وبرای تولید اکسید روی به کار می رود.

نام گذاری: نام آن از ترکیب شیمیایی اش گرفته شده است.

تصاویر زینکیت :

ادامه نوشته

کانی ماگمایی

- كاني هاي ماگمايي 95 درصد از وزن پوسته زمين را سنگ هاي آذرين تشكيل مي دهند . اين سنگ ها از سرد شدن مواد مذاب دروني به نام ماگما به وجود آمده اند. كاني هاي سازنده اني نوع سنگ ها كه منشأ دروني دارند ، از انواع ديگر در پوسته زمين فراوان ترند . مطالعه تركيب شيميايي سنگ هاي آذرين و آتشفشان هاي فعال نشان مي دهند كه ماگما يك تركيب سيليكاتي با مقداري اكسيد هاي فلزي ، بخار آب و ديگر مواد فرار است كه از اعماق به قسمت هاي بالايي پوسته راه مي يابد . ماگما پس از تشكيل ، با استفاده از قسمت هاي ضعيف پوسته ، مانند شكاف ها و درزهاي موجود ؛ راه خود را به بالا باز كرده ، به سطح زمين نزديك مي شود . ماگما در ضمن بالا آمدن ، به تدريح دماي خود را به سنگ هاي اطراف منتقل مي كند و سرد مي شود . كم شدن فشار نيز سبب مي شود كه مواد فرار و بخار آب موجود در ماگما از آن خارج شده ، به درون درزها و شكاف هاي سنگ هاي پوسته راه يابند . اين تغييرات و تحولات نيز باعث مي شوند كه ماگما بيش از پيش سرد شود و كاني هاي آذرين يكي پس از ديگري متبلور شوند . مهمترين كانيهاي ماگمايي عبارتند از سيليس و سيليكات هاي فلزاتي چون آلمينيوم ، آهن ، كلسيم ، منيزيم ، سديم و پتاسيم كه جمعاً 99 درصد حجم سنگ هاي آذرين را تشكيل مي دهند و به آن ها كاني هاي سيليكاتي هم مي گويند . علاوه بر اين ها ، گروه ديگري از كاني ها مانند اكسيد ها ، فسفات ها ، سولفات ها ، سولفيد ها و بعضي عناصر خالص مكه غير سيليكات نام دارند نيز به مقدار بسيار كم در اين گونه سنگ ها يافت مي شوند . سيليكات ها كوچكترين واحد سازنده سيليكات ها به شكل يك هرم چهار ضلعي است كه سطوح آن ر مثلث هاي متساوي الاضلاع تشكيل مي دهند . اين واحد ها يا بنيان هاي چهار وجهي سيليكات ، بار الكتريكي منفي دارند و بايد يكديگر را دفع كنند ، ليكن در ساختمان بلورين كانيها ، اين بنيان ها به وسيله يون هاي مثبت چون آلومينيم ، آهن ، منيزيم و غيره طوري به يكديگر پيوند داده شده اند كه واحد سازنده بلوري در مجموع داراي بار خنثي است . يون هاي پيوند دهنده بنيان ها داراي اندازه و بار الكتريكي متفاوتند .

ادامه نوشته

فیروزه

رنگ: آبی فیروزه ای سيستم تبلور : تري‌كلينيك
ضريب شكست : 1/65-1/61
اين كاني از هزاره دوم قبل از ميلاد در ايران به عنوان سنگ زينتي مورد استفاده قرار مي‌گرفته است. در زمان داريوش آن را ?اخشائين? مي‌ناميدند و در تزئين كاخها از آنها استفاده مي‌شده است. در دوره ساساني به آن ?پرنك، پروجك يا پيزوزاگ? مي‌گفتند و در تهيه انگشتر و گوشواره و ظروف درباري به كار برده مي‌شده است.
اين كاني در ميان اروپائيان از گذشته‌هاي دور به نام ?توراكواز? يعني سنگ تركي شناخته شده است. علت اين نامگذاري حمل فيروزه ايران از طريق تركيه به مصردر زمانهاي قبل بوده است. رنگ آن آبي، آبي سبز است. انواع آبي رنگ آن اصطلاحاً ?آبي تخم سينه‌سرخي? ناميده مي‌شود. تبديل رنگ آن از آبي به سبز را به دليل كاهش يافتن آب آن مي دانند. سختي آن كمتر از 6 است و ضريب شكست آن 1/61 و 1/65 مي‌باشد.
پيدايش: مرغوب‌ترين فيروزه جهان از كانسار فيروزه نيشابور در ايران بدست مي‌آيد. قطعات فيروزه در اين معادن با خميره ليمونيتي به هم متصل شده‌اند. فيروزه اين معدن فشرده و داراي وزن مخصوص 2/79 مي‌باشد.
در ايران: درشمال شرقي شهر بابك كرمان، كوه‌هاي كاشمر در جنوب مشهد و اطراف دامغان شمال شرقي كرمان، تفت در جنوب يزد و اطراف طبس گزارش داده شده است.

کانی الماس

شاید به زودى تصور متداول درباره الماسها به کلى دگرگون شود. الماسهایى که بخاطر زیبایى ، کمیاب بودن و زمان طولانى تولیدشان ارزش فوق العاده‌اى داشتند، امروزه در آزمایشگاه و در مدت زمانى حدود یک ساعت بوجود مى‌آیند. اینکه این دگرگونى چه تأثیرى در صنعت جواهرسازى یا قیمت الماسهاى طبیعى در بازار خواهد داشت هنوز در پرده‌اى از ابهام است. اما درباره نقش این الماسهاى آزمایشگاهى در تکنولوژى ، شایعه‌هایى برخاسته از مجامع علمى به گوش مى‌رسد.

بیشتر از هشتاد درصد از الماسهاى معدنى طبیعى به مصارف صنعتى از قبیل ابزارهاى برش یا مواد ساینده براى تراشکارى و پرداخت دیگر سنگهاى قیمتى ، فلزات ، گرانیت و شیشه مى‌رسند. استفاده از الماس به عنوان نیم رسانا نیز نیازمند شرایط ویژه‌اى مثل بالاترین درجه خلوص ، بهترین بلورینگى و تعیین اتمها به لحاظ الکتریکى فعال براى ایجاد گذرگاه الکتریکى در وسیله مورد نظر است.

اما تمامى الماسهاى طبیعى بخاطر نقصها ، ناخالصیها و ساختار ضعیفشان براى مصارف الکترونیکى نامناسبند. حتى با اینکه الماسهاى مصنوعى و طبیعى داراى کیفیت جواهرى بسیار ارزشمند هستند، اما ممکن است بخاطر رگه‌هاى ناچیز ناخالصیها براى استفاده به عنوان نیم رسانا مناسب نباشند. در واقع تنها خالصترین این سنگها در کاربردهاى الکترونیکى پرقدرت از سلفونها گرفته تا کامپیوترهاى شخصى و خطوط ارتباطاتى قابل استفاده‌اند

ادامه نوشته

میکاها-مسکویت و بیوتیت و کاربرد انها

میکاها – مسکویت و بیوتیت

میکاها زیرگروه مهمی از فیلوسیلیکاتها 2 یا سیلیکاتهای ورقه ای هستند که از مهمترین آنها می توان به مسکویت ، بیوتیت ، فلوگوپیت ، ورمیکولیت و لپیدولیت اشاره نمود . نام میکا احتمالاً از واژه یونانی به معنی درخشان و براق گرفته شده است . نام مسکویت از شهر مسکو گرفته شده است . مسکویت بیشترین خاصیت تورق را در بین میکاها دارد. به صورت پولکی، پرمانند و کروی نیز مشاهده می شود . ورقه های نازک مسکویت بی رنگ و شفاف بوده ولی ورقه های ضخیم آن به رنگهای زرد، قهوه ای، سبز و قرمز دیده می شود . نام بیوتیت به افتخار فیزیکدان فرانسوی جی . بی. بیوت انتخاب شده است. بیوتیت به صورت توده های ورقه ای نامنظم، پولکهای پراکنده، انبوهه های فلسی شکل و یا شش گوشه دیده می شود . رنگ بیوتیت سبز تیره، قهوه ای تا سیاه و به ندرت به صورت زرد روشن است. ورقه های نازک بیوتیت دودی است.

 

محیطهای پیدایش مسکویت و بیوتیت

مسکویت یکی از کانیهای مهم سنگهای آذرین درونی اسیدی مثل گرانیتها و پگماتیتها است. ابعاد بلورهای مسکویت در داخل پگماتیتها گاهی به چند ده سانتی متر می رسد. در سنگهای دگرگونی مثل شیستها و گنیسها نیز مسکویت به فراوانی یا فت می شود . در بعضی از سنگهای شیستی، پولکهای ریز مسکویت به صورت انبوهه های رشته ای با جلای ابریشمی ظاهر می شود که به آن سریسیت می گویند. سریسیت به صورت ثانویه از تجزیه و دگرسانی کانیهایی مثل فلدسپات، آندالوزیت، توپاز، کیانیت و اسپودمن حاصل می شود.

ادامه نوشته

خروش سیروان

خروش رودخانه سیروان فروردین 91

کانی بوکسیت

کاني هاي حاوي آلومينيوم در طبيعت زياد بوده و عبارتند از:
•بوهميت BOEHMITE
بوهميت با فرمول ALOOH و با وزن مخصوص 06/3 – 01/3 داراي 7/84 درصد اکسيد آلومينيوم مي باشد. رنگ آن سفيد متمايل به زرد و سختي آن 5/3 است. بوهميت هم در متن متبلور سنگ بوکسيت و هم در پيزوليت ها و ائوليت ها وجود دارد.

•دياسپور DIASPORE :
دياسپور با فرمول H2O و Al2O3 و با وزن مخصوص 4/3، داراي 85% اکسيد آلومينيوم مي باشد. رنگ آن خاکستري متمايل به زرد، آبي، سفيد و يا کمي بنفش و سختي آن 7-5/6 است. دياسپور از سنگهاي آذرين و رسوبات رسي در اثر هوازدگي سيليکات هاي آلومينيوم دار به وجود آمده و گاهي همراه با کرندوم در سنگهاي آهکي متامورفيکي ديده مي شود.

(3)

اين دو از نظر فرمول و سيستم تبلور (هر دو ارتورومبيک) تشابه دارند وليكن از نظر پايداري حرارتي با هم متفاوتند و دياسپور پايداري حرارتي بالايي دارد.

•گيسبيت Gibbsite :
گيبسيت با فرمول 3H2O. AP2O3 و با وزن مخصوص 43/2 داراي 4/65% اکسيد آلومينيوم مي باشد. سختي آن 5/3 – 5/2 با رنگ سفيد تا خاکستري روشن و در بعضي موارد کمي مايل به قرمز و با جلاي شيشه اي است. از مشخصات ويژه گيبسيت کليواژ خوب، جلاي شيشه اي و وزن مخصوص کم آن است و از نظر درجه سختي از دياسپور و از نظر وزن مخصوص از ميکا قابل تشخيص است.
گيبسيت با از دست دادن آب در درجه حرارت 220 – 196 درجه سانتي گراد به بوهميت تبديل مي گردد. گيسبيت بيشتر از تجزيه و هيدروليز سيليکاتهاي آلومينيوم دار، در اثر تجزيه سطحي و تحت شرايط آب و هواي حاره اي به وجود مي آيد.

•کائولينيت Kaolinit :
کائولن با فرمول(OH)8 (Si4O10) Al4 در سيستم منوکلينيک متبلور شده و با سختي حدود 1، وزن مخصوص در 1/2، داراي 5/39 درصد Al2O3 مي باشد. رنگ آن سفيد مايل به زرد و گاهي هم کمي سبز يا آبي رنگ است. اغلب داراي پلاستيسيته بوده و در اسيد کلريدريک و اسيد سولفوريک گرم و غليظ حل مي شود.
اغلب ذخاير کائوليني در اثر هوازدگي و تجزيه سنگهاي ولکانيکي حاوي سيلکات آلومينيوم بوجود مي آيند. سنگهاي گرانيتي، گنايس ها، کوارتزپورفيري ها و همچنين رسوبات حاوي فلدسپاتها، ميکا و زئوليت جهت ايجاد کائولينيت مناسب مي باشند که در اثر هوازدگي و تجزيه شيميائي مواد قليائي و مقداري از SO2 خارج شده و کوارتز و ساير کاني هاي همراه بصورت ترکيب باقي مي مانند. کائولن ممکن است نتيجه آلتراسيون هيدروترمال باشد. در اين صورت، محلول هيدروترمال سردتر از 300 درجه سانتي گراد در داخل سنگهاي با فلدسپات بالا، سبب شستن يونهاي Ca++,K+, Na+ و ساير کاتيون ها و رسوب آنها با H+ بيشتر مي شود.
اغلب اين گونه ذخاير در ارتباط با سيستم متائوريکي هيدروترمالي که حرارت آن ها از سنگهاي ولکانيکي مشتق مي شود، مي باشند.
ذخاير بزرگي از کائولينيت در منطقه CORNWALL انگلستان در خارجي ترين قسمتهاي سيستم هيدروترمالي، مرتبط با باتوليت هاي گرانيتي وجود دارند که به عمق چندين کيلومتري تشکيل شده اند.

•کرندوم CORUNDUM :
کرندوم با فرمول Al2O3 در سيستم رمبوئدريک متبلور شده و وزن مخصوص آن 95/3 تا 1/4، داراي سختي 9 و جلاي شيشه اي مي باشد.اين کاني در فارسي به ياکند و در عربي به ياقوت معروف است.
در ترکيب شيميايي اين کاني آلومينيوم 2/53 % به همراه ناخالصي هايي مانندTi , Cr ,… ديده مي شود. کرندوم بي رنگ و کاملاً شفاف بوده که غالباً به رنگهاي مختلف قرمز – خاکستري – بنفش – سبز – آبي – قهوه اي و زرد ديده مي شود. انواع رنگي و شفاف آن جزء جواهرات قيمتي محسوب مي شوند. مطابق رنگشان به نامهاي مختلف ناميده مي شوند:
مانند Ruby (ياقوت) به رنگ قرمز، SAPPHIRE به رنگ آبي، توپاز شرقي به رنگ زرد، ياقوت کبود، ياقوت سفيدوش، آميتيست شرقي به رنگ بنفش،زمرد شرقي به رنگ سبز، کروندوم ستاره اي شکل که شفاف است،امري(EMERIE) يک نوع کرندوم از مخلوطي با دانه هاي ريز مگنتيت( MAGNETITE) Fe3O4، هماتيت (Oligiste) Fe2O3وکوارتز مي باشد.اين کاني غالباً به حالت خودشکل بوده و بيشتر اوقات دانه اي شکل و يا کاملاً کمپاکت است و براي سائيدن مورد استفاده قرار مي گيرد وليکن گاهي صفحه اي و يا منشوري با مقاطع شش ضلعي مي باشد.

ادامه نوشته

بلور شناسی

کوارتز- ارتوز -پیروکسن - سانیدین -پلاژیو کلاز

 

  
 

مشخصات فلدسپات در مقاطع نازک

 

سه گروه از فلدسپات ها عبارتند از :1) فلدسپات های آلکالن    2)  پلاژیو کلاز ها    3)  هیالو فان ها

 

فلدسپات های آلکالن :

 

¨       ارتوز : ماکل کارلسباد – دارای پرتیت در نور عادی خاکستری رنگ و نوعی فلدسپات پتاسیم

¨    آلبیت : فلدسپات سدیم و در سنگ های اسیدی وجود دارد – در نور عادی بی رنگ و آلتره و در نور پلاریزه در مایع خاکستری روشن و سفید و زرد و دارای ماکل پلی سنتتیک است.

¨       آدولار : فلدسپات سدیم در رگه های هیدرو ترمال و آلبیت کم

¨       انور تو کلاز  : بیشتر فلدسپات سدیم و کمی فلدسپات پتاسیم و در سنگهای آذرین بیرونی وجود دارد .

¨       اورتو کلاز : در گرانیت ها و پگماتیت ها  ی صورتی رنگ در اثر آهن

¨       سانیدین : ماکل پلی سنتتیک – شکستگی داردو در نور عادی خاکستری رنگ

¨       آمازونیت : نوعی اورتو کلاز و سبزرنگ  و هیدرو ترمالی می باشد

¨       میکروکلین : در گرانیت ها و سنگهای حد واسط و دارای تداخل دو ماکل آلبیت و پری کلین و ماکل شبکه ای می باشد

 

نکته: پرتیت در اثر وجود آلبیت به صورت رشته در ارتوز  بوجود می آید . آنتی پرتیت تداخل ارتوز در آلبیت می باشد .

 

 

پلاژیو کلاز ها :

¨       الیگو کلاز

¨       آندزین

¨       لابرادوریت

¨       بیتونیت

¨       آنورتیت : در سنگ های بازیکتر وجود دارد

 

تشخیص پلاژیو کلاز های فوق برای طبقه بندی و یافتن نام سنگ ( در سطح دوره کارشناسی )  الزامی ندارد و و تنها پیدا کردن پلاژیو کلاز کافی است .پلاژیو کلاز ها دارای زونینگ می باشندو در نور عادی خاکستری می باشند .

 

 

هیالوفان ها :

¨       سلزیان  : در  سنگ های آذرین و دگرگونی متا سوماتیک وجود دارد .

¨       هیالوفان :در پگماتیت ها و ولکانیت ها و کنتاکت های متاسوماتیک

¨       دان بوریت  :در شرایز پنوماتولیتی ودر مجاورت کلسیت و مر مر تشکیل می شود و در مرحله هیدروترمالی و در نزدیکی کلسیت

¨       کانکریت  : در سنگ های آذرین آلکالن و پنوماتولیت و پلوتونیت ها

 

 

  
 

مشخصات پیرو کسن ها در مقاطع نازک

 

الف ) ارتو پیروکسن ها(خاموشی مستقیم – رنگ های پائین در سری رنگ ها)

¨       انستاتیت : در نور عادی بی رنگ –در نور پلاریزه در مایع خاکستری و سفید سری اول – دو محوری مثبت

¨       برونزیت : در سنگهای کم سلیس مانند انستاتیت -مانند گابرو و اولترا بازیک  mg دار

¨       هیپر استن: در چارنوکیت ها و گابرو و اولترا بازیکها در نور عادی پلی کروئیسم ضعیف و در مایع رنگ های سبز روشن و قرمز و زرد و در نور پلاریزه زرد تا نارنجی سری اول و دو محوری منفی

¨       فرو هیپراستن  

¨       اِولیت             

¨       فروسیلیت

        

ب ) کلینو پیروکسن ها(خاموشی مایل – رنگ های بالاتر در سری رنگ ها )

¨       اِژین : پوشش رنگ ( در ناحیه سری دوم و سوم )- پلی کروئیسم در مایع سبز و قهوه ای و زرد مایل به سبز

¨       ژادِئیت            

¨       اسپودومن       

¨       اُوژیت:در نور عادی پلی کروئیسم ضعیف قهوه ای و سبز و زرد- ماکل ساعت شنی – در نور پلاریزه رنگ در سری اول ودوم

ادامه نوشته

تاریخچه ی کانی ها

کانی عبارت است از عناصر یا ترکیبات شیمیایی طبیعی جامد ، همگن ، متبلور و ایزوتروپ با ترکیبات شیمیایی نسبتاً معین که در زمین یافت می‌‌شود.
کانی عبارت است از عناصر یا ترکیبات شیمیایی طبیعی جامد ، همگن ، متبلور و ایزوتروپ با ترکیبات شیمیایی نسبتاً معین که در زمین یافت می‌‌شود. مصریان قدیم شش هزار سال قبل از میلاد در صحرای سینا فیروزه را به خاطر رنگ زیبایش استخراج می‌کردند. انسانهای عهد حجر ، سنگ آتشزنه را که دارای سطح شکست تیز است، به عنوان چاقو و سرنیزه ، جهت تراشیدن چوب و تهیه نوک تیز کمان به کار می‌برند. علاوه بر تفریت که دارای سطح شکست منحنی شکل است برای تهیه تبر و از سنگ آتشزنه و پیریت جهت تهیه آتش استفاده می‌کردند. عهد حجر

ادامه نوشته